@
Nasz adres email centrumkultury@swierzawa.pl
Kontakt telefoniczny 75 713 52 73

Sędziszowa

Sędziszowa położona jest na wys. ok. 250-265 m. n.p.m., przy drodze prowadzącej z Legnicy do Jeleniej Góry. Jej zabudowania ciągną się ok. 2 km po obu brzegach Kaczawy i stanowią ogniwo długiego łańcucha osadniczego. Wraz ze Świerzawą Sędziszowa tworzy niemal jedną miejscowość, ponieważ granicę wyznacza jedynie przejazd kolejowy. Położony na północ od Sędziszowej Wielisław Złotoryjski stanowi obecnie cześć wsi wydłużając ją niemal do 3 km.

Łyk historii... 

    Sędziszowa powstała prawdopodobnie równocześnie ze Świerzawą, co potwierdzać może romański kościół pw. św. Jana Chrzciciela i św. Katarzyny Aleksandryjskiej ulokowany na granicy obu miejscowości. W dokumentach Sędziszowa wymieniona jest po raz pierwszy w 1268 r. pod nazwą „Reinvirdi villa”. Wieś początkowo należała do von Zedlitzów. W XIV wieku próbowano znaleźć na jej terenach złoto, jednak poszukiwania i ewentualne odkrycia były nieopłacalne. Ponieważ Sędziszowa leżała na dość ruchliwym trakcie nie minęły jej częste zniszczenia wojenne, szczególnie podczas wojny 30-letniej, kiedy to wieś silnie ucierpiała na skutek przemarszów wojsk. W 1813 znalazła się także na obrzeżach działań wojennych podczas kampanii napoleońskiej. W połowie XVIII wieku była to wieś podzielona na dwie części, ale bogata i ludna. Sędziszowa cieszyła się sporym zainteresowaniem turystów, głównie dzięki romańskiemu kościołowi i Organom Wielisławskim. Po 1945 r. Sędziszowa utrzymała rolniczy charakter i pozostała nieformalnym przedmieściem Świerzawy ze względu na usytuowany tu dworzec kolejowy dla Świerzawy oraz siedziby spółdzielni rolniczych i zakładu komunalnego.

 

Koniecznie trzeba zobaczyć...

Ruiny kościoła św. Katarzyny

Był to niegdyś kościół wzniesiony z kamienia łamanego w połowie XIII w., przebudowany w XIV i zniszczony podczas najazdów husyckich. Z bezwieżowej budowli o prostokątnej nawie i wielobocznie zamkniętym prezbiterium zachował się jedynie fragment ściany szczytowej i południowo-zachodniego narożnika.

Zespół zamkowy z wieżą mieszkalną

Pierwotnie, w XIV wieku stała tu kwadratowa wieża mieszkalna, do której w 1603 r. dostawiono trzyskrzydłowy budynek dworu. Całość otoczona była fosą. Do wnętrza prowadzi kamienny portal z ciekawym fryzem herbowym, a całość zwieńczona jest bogato zdobionym kartuszem. Jest to skromna dwukondygnacyjna budowla z oknami w kamiennych opaskach, nakryta naczółkowym dachem z lukarnami. Niektóre z pomieszczeń zachowały do dziś sklepienia żebrowe i kolebkowe z lunetami. Cały obiekt został przebudowany XVIII i XIX w. Obecnie mieści się tam siedziba ZLG w Świerzawie. Przy dworze stoi także oficyna mieszkalna z XVIII w. przebudowana w 3 ćw. XIX w. Na placu obok dworu ustawiono figurę księcia świdnicko-jaworskiego – Bolka II, która pierwotnie stała w centrum Świerzawy. Niestety posąg pozbawiony jest głowy.

 

Nie można pominąć... 

Wielisławka

Wielisławka (niem. Willen-Berge) jest dwuwierzchołkowym szczytem na Pogórzu Złotoryjskim o wys. 372 i 369 m n.p.m., położonym na prawym brzegu Kaczawy. Uwagę zwraca przede wszystkim wyrobisko dawnego kamieniołomu porfirów zwane Organami Wielisławskimi (niem. Grose Orgel), które stanowią pomnik przyrody. Tworzą one bogato urzeźbioną ścianę w kształcie piszczałek organowych.

Legendy głoszą, że na Wielisławce funkcjonował niegdyś prasłowiański ośrodek kultu, a w IX w. zbudowano tam gródek lub strażnicę, na której miejscu powstał następnie rycerski zameczek, który w czasie wojen husyckich stał się własnością rycerza-rozbójnika.

W 1557 r. u podnóża Wielisławki rozpoczęto wydobycie rud metali, a w II poł. XIX w. rozpoczęto tu eksploatację porfirów, odsłaniając przy tym Organy Wielisławskie. W tym samym czasie na pozostałościach zameczku wzniesiono gospodę, przekształconą później
w schronisko turystyczne. Do dziś na szczycie zobaczyć można resztki murów i zameczku. U podnóża Wielisławki stworzono miejsce piknikowe. Obecnie tworzona jest ścieżka edukacyjna prowadząca poprzez najciekawsze atrakcje przyrodniczo-historyczne.

Dużym zainteresowaniem cieszy się także Jaskinia Wielisławska, o długości ok. 100 m., której wylot leży na wysokości ok. 240 m. Tworzy ją wąski korytarz o szerokości do 3m. Przeważnie uważa się, że mogła to być naturalna szczelina stanowiąca otwór wentylacyjny wulkanu, która została poszerzona w trakcie wydobywania skał bogatych w mangan. Poza jaskinią znajduje się jeszcze kilka sztolni prowadzących w głąb góry. Istnieje legenda, że wszystkie szyby i sztolnie połączone były w jeden system korytarzy i przejść z wejściem od szczytu.

Inna legenda podaje, że w Wielisławce ukryto część skarbca Wrocławia a w Różanej przebywali krótko Hitler i Goering.

Młyn wodno-elektryczny

Młyn pochodzi z 1827 r. został przebudowany na początku XX w. Do niedawna służył do produkcji mąki, obecnie funkcjonuje jako zaplecze małej elektrowni wodnej. Obiekt składa się z kilku budynków 1-3 kondygnacyjnych, nakrytych dachami z lukarnami. Obok młyna zobaczyć można także m.in. murowany spichlerz z 1 ćw. XIX w., przebudowany na początku wieku XX.

 

Warto zobaczyć... 

Pomnik żołnierzy niemieckich, poległych w I w. św.

Pomnik, ukryty jest w lesie, niedaleko Sędziszowej. Ma kształt walca o wys. ok. 8 m. Na szczycie zobaczyć można płaskorzeźby przedstawiające hełm wojskowy i krzyż walecznych. Na ścianach pomnika umieszczonych jest kilkanaście tablic z nazwiskami poległych mieszkańców Sędziszowej na frontach I wojny światowej.

Kaplica

Kaplica wbudowana w skarpę przy drodze Sędziszowa - Sokołowiec. Zniszczona w ostatnich kilkudzisięciu latach.

Reklamy sponsorowane

Dowiedz się więcej na ten temat